Motivasyon İçimizde midir?

Merhaba arkadaşlar, 

İş hayatının en zorlu çıkmazlarından biri de herhalde "motivasyon" kavramıdır. Neden motivasyonumuz düşer? Neden motivasyona ihtiyaç duyarız? Nerededir bu motivasyon? Bu yazımızda farklı bakış açılarıyla motivasyon kavramını ele alacağız. 

Biz çalışanlardaki genel kanı, motivasyonun insanın kendisinin dışındaki faktörlerle arttırıldığı/sağlandığı yönündedir. Kısaca inceleyecek olursak, nedir bu faktörler? "Maaş artışı!" diye haykırdığınızı duyar gibi oluyorum. :) Ya da "Çalışma ortamının rahatlığı" bir motivasyon faktörü olabilir. Belki de yöneticinizin sürekli yanınıza gelip "Evladım nasılsın, bir ihtiyacın var mı, n'apıyorsun, bi'şey lazım mı?" gibi sorularla size ilgi göstermesi de motivasyonunuzu zıplatıyor olabilir. :)

Teorik kavramlara girmeden, kitabi açıklamalara boğulmadan, günlük hayatta kullandığımız ya da ihtiyaç duyduğumuz şekliyle motivasyonu "Bir aksiyonu gerçekleştirmek için içimizde büyüttüğümüz istek" olarak tanımlayabiliriz, ya da çoğunlukla "büyütmek istediğimiz."...

Soralım; "İnsan neden bir şey yapar?"

Neden herhangi bir şey yaparsınız? Sadece iş hayatınızı ya da ofisteki görevlerinizi düşünmeyin. Herhangi bir şeyi, neden yaparsınız? Mesela, neden yorgunluktan ölüp bittiğiniz halde hobilerinize zaman ayırırsınız? Ya da neden yemek yersiniz? Neden uyursunuz? Neden uyanırsınız? Uyandığınızda yapacak daha faydalı bir şey bulamıyorsanız yataktan çıkmak ister misiniz? Ya da işe gitmek daha faydalı bir şey midir? (Tabi ki öyledir. :) Kimse kimseye uyuduğu için para vermez.) Ama para da bir yere kadar değil mi? Maaşınız sonsuza kadar artamaz. O halde tek sebep para olamaz.

Peki, arkadaşlar? İş yerinizdeki arkadaşlarınızı o kadar çok seviyorsunuz ki, her sabah neşeyle kalkıp onlar için koşa koşa işe gidiyorsunuz. Olabilir mi? (Olmadı.)

Ofisteki masalar ve dolaplar ve süpper çaylar? (Herhangi bir şey yazıp açıklama gereği bile duymuyorum. :) )

Motivasyon her ne kadar çoğunlukla dış etkenli gibi görünse de, dış etkenli motivasyon saman alevi gibidir. Kısa süreli bir ilgi artışı sağlar ve yine eski seviyesine geri döner. (Mesela Gauss Eğrisini düşünebiliriz.) "Hadi bayanlar baylar, bu işleri başarıyla tamamlarsak patron prim vereceğini söylüyor!" sözünün beynimizde salgılanan adrenalini nasıl zıplattığını yanda görmektesiniz. (Evet, beynimizde değil böbrek üstü bezlerimizde olacaktı, denemek için yaptım, bravo. :) ) İşte bu kapsamdaki bir dış etken, motivasyonumuzda da aynen böyle bir zıplama etkisi yapmaktadır. Zıplar, biraz durur ve eski haline geri döner.

Dış etkenli motivasyonun şirketlerde yoğun olarak kullanılmasının sebebi belki biraz da "kısa zamanlı motivasyon artışına bağlı performans artışı sağlama ve iş bitirme hızını arttırma" odaklıdır diyebiliriz. Zaten, mantıklı olan hiç bir yönetici de, çalışan arkadaşından iş hayatında sonsuz bir motivasyonla çalışmasını beklemez. Hedefi gösterir, heyecanı arttırır (Bknz: Adrenalin), iş tamamlanır. Yönetici memnundur, çalışan memnundur. Herkes memnunsa sorun yoktur.

O halde, motivasyonu biraz formülize edelim dersek, herhalde şu ifade yanlış olmaz;

"Motivasyon, bir aksiyonu gerçekleştirdiğimizde elde edeceğimiz marjinal faydanın bizim değerlendirme kriterlerimize göre yüksekliği ile doğru orantılıyken, o aksiyonu gerçekleştirmek için harcayacağımız eforun yüksekliği ile de ters orantılıdır." :) 

İşte bu ve benzeri sebeplerden ötürü, kalıcı motivasyon aslında kişinin öz benliği ile alakalı bir hadisedir. Kişi, kendisi istediği için motive olur, kendisini ikna edebildiği sürece motivasyonunu yüksek tutar ve kendisi istemediği sürece kimse onun motivasyonunu düşüremez. Bir yönetici, ne kadar maddi getiri sunarsa sunsun, ne kadar hoş sohbet olursa olsun ya da çalışanını ne kadar korkutursa korkutsun, çalışan ne kadar motive olacağına kendisi karar verir. 

Tabi şunu da belirtmekte fayda var, başarı, yüksek motivasyonun bir meyvesidir. Ve başarısız insanları hiçbir şirket sevmez.

Peki, başarı nedir? Kime göredir? Neye göredir? Bunu da başka bir yazımızda konu ederiz.